Magoki-Attori masjidi

Buxoroning markazida mashhur Lyabi Xauz maydonining g'arbida Buxoroning eng qadimgi masjidi – Magoki Attori joylashgan. 

714 yilda uning qurilishi Markaziy Osiyo hududiga Islomni olib kelgan birinchi odamlardan biri bo'lgan Arab shayxi, Xuroson hokimi Quteyba ibn Muslim nomi bilan bog'liq.uxoroning markazida mashhur  Xauz maydonining g'arbida Buxoroning eng qadimgi masjidi – Magoki Attori joylashgan. 

714 yilda uning qurilishi Markaziy Osiyo hududiga Islomni olib kelgan birinchi odamlardan biri bo'lgan Arab shayxi, Xuroson hokimi Quteyba ibn Muslim nomi bilan bog'liq. Arablar Buxoroga kelishidan oldin ham masjid o'rnida bozor joylashgan bo'lib, u erda Islom o'rnatilgunga qadar zardushtiylik butlari, dorivor o'tlar va ziravorlar – Attoron sotilgan. Va boshida bu joy bozori Attoron deb nomlangan. Shuningdek, u erda mashhur zardushtiylik oy ibodatxonasi joylashgan edi.

Vaqtni o'chirmaslik uchun zardushtiylik mug'larning vayron bo'lgan ibodatxonasi o'rnida qurilgan hudud tarixi, masjid Magoki Attori deb nomlangan.

Magoki masjidi o'zining uzoq tarixi davomida bir nechta yirik yong'inlarni boshdan kechirgan va bir necha bor rekonstruksiya qilingan, oxirgi qurilishi XII asr boshida amalga oshirilgan.Vaqtni o'chirmaslik uchun zardushtiylik mug'larning vayron bo'lgan ibodatxonasi o'rnida qurilgan hudud tarixi, masjid Magoki Attori deb nomlangan.

Magoki masjidi o'zining uzoq tarixi davomida bir nechta yirik yong'inlarni boshdan kechirgan va bir necha bor rekonstruksiya qilingan, oxirgi qurilishi XII asr boshida amalga oshirilgan.

1541 yilda Buxoro xoni Abdulazihxon masjidni buzmoqchi edi, chunki o'sha paytga kelib u yerga qattiq botgan va portalning old qismi qisman vayron qilingan edi, ammo unga Naqshbandiya so'fiy ordeni rahbari Shayx Mahmudi A'zam to'sqinlik qildi.

Erta o'rta asrlarda bu yerda qadimgi mox bozori ham joylashgan. 1930-yillarda olimlar tomonidan qazish ishlari olib borildi va x asr davridagi o'yilgan dekor va poydevor qoldiqlari topildi. Tuproq qatlami ostida masjidning Janubiy portali noyob ko'k bezaklar va o'yilgan mayolika bilan ochildi.

Keyinchalik, O'rta asrlarning oxirida Magoki Attori Lyabi Xauzga qaragan kvartal masjid bo'lib xizmat qilgan.Erta o'rta asrlarda bu yerda qadimgi mox bozori ham joylashgan. 1930-yillarda olimlar tomonidan qazish ishlari olib borildi va x asr davridagi o'yilgan dekor va poydevor qoldiqlari topildi. Tuproq qatlami ostida masjidning Janubiy portali noyob ko'k bezaklar va o'yilgan mayolika bilan ochildi.

Keyinchalik, O'rta asrlarning oxirida Magoki Attori Lyabi Xauzga qaragan kvartal masjid bo'lib xizmat qilgan. 

Bugungi kunda qadimiy masjidning jabhasidan stalaktitlar bilan bezatilgan kamar shaklidagi pastki Portal saqlanib qolgan.

Portalning yon tomonlaridagi egizak chorak ustunlar islomgacha bo'lgan davrning aks – sadosi bo'lib, nafis bezak ko'rinishidagi nafis kompozitsiyalarga ega beshta o'yilgan ganch plitalarining dekorativ bezaklari bu yerdagi Islom olamining kuchi va ulug'vorligidan dalolat beradi.

Bugungi kunda Magoki Attori masjidi Buxoro tarixiy markazining bir qismi sifatida YUNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan.